धवल क्रांती (White Revolution)
धवल क्रांती म्हणजे भारतातील दुग्ध उत्पादनात झालेली ऐतिहासिक वाढ होय. या क्रांतीमुळे भारत जगातील सर्वात मोठा दूध उत्पादक देश बनला.
🔹 धवल क्रांतीची प्रमुख माहिती
- सुरुवात: 1970 साली
- मुख्य कार्यक्रम: ऑपरेशन फ्लड (Operation Flood)
- नेतृत्व: डॉ. वर्गीज कुरियन
- टोपणनाव: भारताचे दुग्ध पुरुष (Father of White Revolution)
🔹 उद्दिष्टे
- दूध उत्पादन वाढवणे
- शेतकरी व दुग्ध उत्पादकांचे उत्पन्न वाढवणे
- ग्रामीण अर्थव्यवस्था मजबूत करणे
- दूध संकलन, प्रक्रिया व वितरण सुधारणा
🔹 महत्त्वाचे परिणाम
- दूध उत्पादनात प्रचंड वाढ
- सहकारी दुग्धसंस्था (जसे अमूल) बळकट झाल्या
- ग्रामीण भागात रोजगारनिर्मिती
- शेतकऱ्यांना स्थिर उत्पन्न
🔹 भारतातील प्रसिद्ध दुग्ध सहकारी संस्था
- अमूल (गुजरात)
- वारणा (महाराष्ट्र)
- मदर डेअरी (दिल्ली)
🔹 धवल क्रांतीचे महत्त्व
धवल क्रांतीमुळे भारतात पोषण, आरोग्य आणि आर्थिक स्थैर्य वाढले. ही क्रांती भारतीय कृषी इतिहासातील एक मैलबाचा दगड मानली जाते.
No comments:
Post a Comment