राष्ट्रीय उद्याने आधारित टेस्ट...

National Parks Test (with Figures)
राष्ट्रीय उद्याने टेस्ट (आकृतीसह)

20 Questions / २० प्रश्न • 1 mark each / प्रत्येकी १ गुण

Useful facts / उपयुक्त माहिती:
महाराष्ट्रातील राष्ट्रीय उद्याने / National Parks of Maharashtra (६):

उद्यान / Park	जिल्हा / District	वैशिष्ट्य / Importance
ताडोबा (ताडोबा-अंधारी)	चंद्रपूर	महाराष्ट्रातील सर्वात जुने राष्ट्रीय उद्यान (१९५५); वाघ; ताडोबा तलाव; ताडोबा राष्ट्रीय उद्यान + अंधारी अभयारण्य = ताडोबा-अंधारी व्याघ्र प्रकल्प
संजय गांधी (बोरिवली)	मुंबई	महानगराच्या आत असलेले दुर्मिळ उद्यान; बिबटे; कान्हेरी लेणी येथे आहेत
पेंच (पं. जवाहरलाल नेहरू)	नागपूर	नाव पेंच नदीवरून; व्याघ्र प्रकल्प महाराष्ट्र व मध्य प्रदेश दोन्ही राज्यांत पसरलेला
नवेगाव	गोंदिया	नवेगाव तलाव व स्थलांतरित पक्षी
गुगामल (मेळघाट)	अमरावती	मेळघाट व्याघ्र प्रकल्पाचा भाग; प्रोजेक्ट टायगरमधील सुरुवातीच्या ९ प्रकल्पांपैकी एक (१९७३-७४)
चांदोली	सह्याद्री (सांगली-कोल्हापूर परिसर)	राष्ट्रीय उद्यान २००४; सह्याद्री व्याघ्र प्रकल्पाचा भाग (कोयना अभयारण्यासह)

भारतातील प्रसिद्ध उद्याने / Famous parks of India:

उद्यान	राज्य	वैशिष्ट्य
जिम कॉर्बेट	उत्तराखंड	भारतातील पहिले राष्ट्रीय उद्यान (१९३६, तेव्हा 'हेली राष्ट्रीय उद्यान'); वाघ
काझीरंगा	आसाम	एकशिंगी गेंडा; युनेस्को जागतिक वारसा
गीर	गुजरात	आशियाई सिंह
सुंदरबन	पश्चिम बंगाल	खारफुटीचे जंगल; रॉयल बंगाल वाघ
केवलादेव (भरतपूर)	राजस्थान	पक्षी अभयारण्य व राष्ट्रीय उद्यान; स्थलांतरित पक्षी

• राष्ट्रीय उद्यान व अभयारण्य / National park vs sanctuary: राष्ट्रीय उद्यानात संरक्षण अधिक कडक असते; चराई, लाकूडतोड व खासगी हक्कांना सहसा परवानगी नसते. अभयारण्यात काही मर्यादित कामांना परवानगी असू शकते.
• कायदे व योजना: वन्यजीव (संरक्षण) कायदा १९७२ • प्रोजेक्ट टायगर १९७३ (वाघांच्या संरक्षणासाठी).
• In the figures: a red ? is the unknown. Pictures of animals and birds are representative drawings (emoji) and may look a little different on different phones. / आकृतीत लाल ? अज्ञात आहे; प्राण्यांची चित्रे प्रातिनिधिक आहेत.
Difficulty / काठीण्य पातळी: Easy (सोपा) Q1–7   Medium (मध्यम) Q8–14   Hard (कठीण) Q15–20

Answer List / उत्तरांची यादी

No. / क्र.	Your answer / तुमचे उत्तर	Correct answer / बरोबर उत्तर

महाराष्ट्रातील लेणी आधारित टेस्ट

Caves of Maharashtra Test (with Figures)
महाराष्ट्रातील लेणी टेस्ट (आकृतीसह)

20 Questions / २० प्रश्न • 1 mark each / प्रत्येकी १ गुण

Useful facts / उपयुक्त माहिती:

लेणी / Caves	ठिकाण / Place	धर्म / काळ	वैशिष्ट्य / Importance
अजिंठा / Ajanta	छ. संभाजीनगर (औरंगाबाद) जिल्हा; वाघूर नदीचे घोड्याच्या नालेसारखे खोरे	बौद्ध; इ.स.पू. २ रे शतक ते इ.स. ५-६ वे शतक	३० लेणी; भित्तिचित्रे व शिल्पे; पद्मपाणी, वज्रपाणी (लेणी क्र. १); शोध १८१९ (जॉन स्मिथ)
वेरूळ / Ellora	छ. संभाजीनगर जिल्हा	बौद्ध, हिंदू, जैन	३४ लेणी (१२ बौद्ध, १७ हिंदू, ५ जैन); लेणी क्र. १६ कैलास मंदिर (राष्ट्रकूट राजा पहिला कृष्ण, ८ वे शतक); एकाच खडकातून कोरलेले
घारापुरी / Elephanta	मुंबई बंदरातील बेट	हिंदू (शैव)	त्रिमूर्ती (सदाशिव) शिल्प; पोर्तुगीजांनी 'एलिफंटा' नाव दिले; जागतिक वारसा १९८७
कार्ला / Karla	लोणावळा, पुणे जिल्हा	बौद्ध; सातवाहन काळ	भारतातील सर्वात मोठे व सुस्थितीतील चैत्यगृह; जवळ एकवीरा देवी मंदिर
भाजे / Bhaja	पुणे जिल्हा (लोणावळ्याजवळ)	बौद्ध; सुमारे इ.स.पू. २ रे शतक	महाराष्ट्रातील सर्वात जुन्या लेण्यांपैकी
पांडवलेणी / Pandavleni	नाशिक	बौद्ध; सातवाहन काळ	त्रिरश्मी लेणी; पांडवांशी थेट संबंध नाही
कान्हेरी / Kanheri	मुंबई (बोरिवली, संजय गांधी राष्ट्रीय उद्यान)	बौद्ध	सुमारे १०९ लेणी
लेण्याद्री / Lenyadri	जुन्नर, पुणे जिल्हा	बौद्ध लेणी	लेणी क्र. ७ मध्ये अष्टविनायकांपैकी गिरिजात्मज गणपती

• बौद्ध लेण्यांचे प्रकार / Types: चैत्य (Chaitya) = स्तूप असलेले प्रार्थनागृह; विहार (Vihara) = भिक्षूंचे निवासस्थान.
• जागतिक वारसा / UNESCO: अजिंठा व वेरूळ १९८३; घारापुरी १९८७.
• In the figures: a red ? is the unknown. The cave drawings are only representative. / आकृतीत लाल ? अज्ञात आहे; आकृत्या प्रातिनिधिक आहेत.
Difficulty / काठीण्य पातळी: Easy (सोपा) Q1–7   Medium (मध्यम) Q8–14   Hard (कठीण) Q15–20

Answer List / उत्तरांची यादी

No. / क्र.	Your answer / तुमचे उत्तर	Correct answer / बरोबर उत्तर

महाराष्ट्रातील गड किल्ले आधारित टेस्ट..

Forts of Maharashtra Test (with Figures)
महाराष्ट्रातील किल्ले टेस्ट (आकृतीसह)

20 Questions / २० प्रश्न • 1 mark each / प्रत्येकी १ गुण

Useful facts / उपयुक्त माहिती:

किल्ला / Fort	जिल्हा / District	वैशिष्ट्य / Importance
रायगड	रायगड	शिवरायांची राजधानी; राज्याभिषेक ६ जून १६७४; हिरकणी बुरूज, टकमक टोक, जगदीश्वर मंदिर
राजगड	पुणे	रायगडपूर्वी स्वराज्याची राजधानी; बालेकिल्ला, पद्मावती माची, सुवेळा माची, संजीवनी माची
तोरणा (प्रचंडगड)	पुणे	शिवरायांनी जिंकलेला पहिला किल्ला (सुमारे १६४६)
सिंहगड (कोंढाणा)	पुणे	तानाजी मालुसरे, ४ फेब्रुवारी १६७०
पुरंदर	पुणे	पुरंदरचा तह (१६६५); संभाजी महाराजांचा जन्म १४ मे १६५७; मुरारबाजी देशपांडे
शिवनेरी	पुणे (जुन्नर)	शिवरायांचा जन्म १९ फेब्रुवारी १६३०
लोहगड	पुणे (मावळ)	विंचूकाटा (विंचवाच्या नांगीसारखा तटाचा भाग)
प्रतापगड	सातारा	अफजलखानाचा वध १० नोव्हेंबर १६५९; भवानी मंदिर; बांधकाम मोरोपंत पिंगळे यांच्या देखरेखीखाली (१६५६)
पन्हाळा	कोल्हापूर	१६६० चा वेढा; शिवा काशीद; ताराराणींची राजधानी
विशाळगड	कोल्हापूर	पावनखिंडीनंतर महाराज येथे पोहोचले (१३ जुलै १६६०)
साल्हेर	नाशिक	साल्हेरची लढाई (१६७२); सह्याद्रीतील उंच किल्ल्यांपैकी एक
सिंधुदुर्ग	सिंधुदुर्ग (मालवण)	जलदुर्ग; बांधकाम १६६४ ते १६६७
विजयदुर्ग	सिंधुदुर्ग	'पूर्वेकडचा जिब्राल्टर'; मराठा आरमाराचा तळ
सुवर्णदुर्ग	रत्नागिरी (हर्णे)	जलदुर्ग
मुरुड-जंजिरा	रायगड (मुरुड)	सिद्दींचा अजिंक्य जलदुर्ग
दौलताबाद (देवगिरी)	छ. संभाजीनगर	यादवांची राजधानी देवगिरी; मुहम्मद तुघलकाने १३२७ मध्ये राजधानी हलवून नाव दौलताबाद ठेवले

• किल्ल्यांचे प्रकार / Types: गिरिदुर्ग (डोंगरावरील) • जलदुर्ग (पाण्यातील, समुद्रातील) • भुईकोट (सपाट जमिनीवरील) • वनदुर्ग (जंगलातील).
• युनेस्को जागतिक वारसा (२०२५) / UNESCO World Heritage: 'मराठा सैनिकी भूप्रदेश (Maratha Military Landscapes of India)' = १२ किल्ले: महाराष्ट्रातील ११ (साल्हेर, शिवनेरी, लोहगड, खांदेरी, रायगड, राजगड, प्रतापगड, सुवर्णदुर्ग, पन्हाळा, विजयदुर्ग, सिंधुदुर्ग) व तमिळनाडूतील १ (जिंजी / Gingee).
• In the figures: a red ? is the unknown; the green hill with an orange flag is a hill fort and the fort in the water is a sea fort. The drawings are only representative. / आकृतीत लाल ? अज्ञात आहे; आकृत्या प्रातिनिधिक आहेत.
Difficulty / काठीण्य पातळी: Easy (सोपा) Q1–7   Medium (मध्यम) Q8–14   Hard (कठीण) Q15–20

Answer List / उत्तरांची यादी

No. / क्र.	Your answer / तुमचे उत्तर	Correct answer / बरोबर उत्तर

भूकरमापकांची (लायसन्स सर्वेअर) तातडीने नियुक्ती...

 राज्यातील जमीन मोजणीची प्रक्रिया गतिमान करण्यासाठी तब्बल ५ हजार परवानाधारक खासगी भूकरमापकांची (लायसन्स सर्वेअर) तातडीने नियुक्ती केली जाणार असल्याची घोषणा महसूलमंत्री चंद्रशेखर बावनकुळे यांनी केली आहे.

या पदासाठी निवड झालेल्या तरुणांना शासनाकडून दरमहा ३५ हजार रुपये मानधन दिले जाणार असून, अवघ्या एका महिन्यात ही संपूर्ण भरती प्रक्रिया पूर्ण केली जाणार आहे. नागपूर येथे आयोजित पत्रकार परिषदेत महसूलमंत्र्यांनी या नव्या भरतीची आणि कार्यपद्धतीची सविस्तर माहिती दिली.

कोणाला मिळणार संधी?

या भरती प्रक्रियेत तांत्रिक शिक्षण घेतलेल्या सुशिक्षित बेरोजगार तरुणांना मोठा रोजगार उपलब्ध होणार आहे. महसूलमंत्र्यांनी स्पष्ट केले की:

शैक्षणिक पात्रता : आयटी (IT) आणि इंजिनिअरिंगचे (Engineering) शिक्षण पूर्ण केलेल्या पदवीधर व पदविकाधारक तरुणांना या भरतीत प्राधान्य दिले जाईल.

आधुनिक प्रशिक्षण : निवड झालेल्या सर्व ५ हजार उमेदवारांना आधुनिक 'रोव्हर' (Rover) आणि 'ड्रोन' (Drone) तंत्रज्ञान वापरून जमिनीची अचूक मोजणी कशी करावी, याचे १५ दिवसांचे विशेष तांत्रिक प्रशिक्षण सरकारमार्फत दिले जाईल.

कामाचे स्वरूप : प्रत्येक परवानाधारक सर्वेअरला दरमहा किमान २० जमीन मोजण्या कराव्या लागतील

सध्या भूमी अभिलेख विभागाकडे नियमित मोजणीसाठी अर्ज केल्यानंतर प्रत्यक्ष मोजणी व्हायला ६० ते ९० दिवस लागतात. त्यामुळे जमिनीच्या वाटणीवरून आणि सीमांवरून ग्रामीण भागात मोठे वाद निर्माण होतात. "सध्या राज्यात १ हजार २०० सरकारी सर्वेअर कार्यरत आहेत. आता आणखी ५ हजार खासगी सर्वेअर आल्यानंतर अर्ज आल्यापासून केवळ १५ दिवसांत मोजणी पूर्ण करण्याचा सरकारचा संकल्प पूर्ण होईल. खासगी सर्वेअरनी केलेल्या मोजणीला सरकारी भूकरमापक अधिकृतपणे प्रमाणित (Certified) करतील, ज्यामुळे शेतजमिनीचे खरेदीखत आणि फेरफार तात्काळ करणे शक्य होईल," असा विश्वास महसूलमंत्र्यांनी व्यक्त केला.

१०६ मोजणी अधिकाऱ्यांना पदोन्नती; विदर्भ, मराठवाड्याला प्राधान्य

यासोबतच, भूमी अभिलेख विभागातील अनेक वर्षांपासून रखडलेल्या १०६ मोजणी अधिकाऱ्यांना पदोन्नती देण्याचा निर्णय राज्य सरकारने घेतला असून, मुख्यमंत्र्यांनी या फाईलला मंजुरी दिली आहे. हे सर्व पदोन्नत अधिकारी येत्या सोमवारी प्रत्यक्ष कामावर रुजू होणार आहेत. यामध्ये विदर्भ, मराठवाडा आणि कोकणातील रिक्त पदे भरण्यावर विशेष भर देण्यात आला आहे

महाराष्ट्रातील जिल्ह्यातील विशेषता आधारित टेस्ट..

Maharashtra Districts Special Features Test (with Figures)
महाराष्ट्राच्या जिल्ह्यांची विशेषता टेस्ट (आकृतीसह)

20 Questions / २० प्रश्न • 1 mark each / प्रत्येकी १ गुण

Useful facts / उपयुक्त माहिती:
• Maharashtra (महाराष्ट्र): क्षेत्रफल व लोकसंख्येच्या दृष्टीने देशातील प्रमुख राज्य; एकूण ३६ जिल्हे.
• विविध जिल्ह्यांची भौगोलिक, ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक वैशिष्ट्ये वेगळी आहेत (उदा. सातारा - छत्रपती शिवाजी महाराजांचा अजिंक्यतारा, नागपूर - संत्री व उपराजधानी).

विभाग	महत्त्वाची वैशिष्ट्ये / उत्पादने
कोकण	हापूस आंबा, सागरी किनारा, गणेशोत्सवाचा थाट
पश्चिम महाराष्ट्र	साखरपट्टा, सहकारी चळवळ, ऐतिहासिक किल्ले
विदर्भ	संत्री, वाघ अभयारण्य, नागपूर (उपराजधानी)
मराठवाडा	अजिंठा-वेरूळ लेण्या, संतभूमी, ऐतिहासिक वाडे
उत्तर महाराष्ट्र	द्राक्षे, कांदा उत्पादन, अजंठा पर्वतरांग

Difficulty / काठीण्य पातळी: Easy (सोपा) Q1–7   Medium (मध्यम) Q8–14   Hard (कठीण) Q15–20

Answer List / उत्तरांची यादी

No. / क्र.	Your answer / तुमचे उत्तर	Correct answer / बरोबर उत्तर

ज्ञानेंद्रिय व अंतर ज्ञानेंद्रिय टेस्ट..

Sense Organs & Interoception Test (with Figures)
ज्ञानेंद्रिय व अंतर ज्ञानेंद्रिय टेस्ट (आकृतीसह)

20 Questions / २० प्रश्न • 1 mark each / प्रत्येकी १ गुण

Useful facts / उपयुक्त माहिती:
• Sense Organs (ज्ञानेंद्रिय): Organs that help us perceive the external world. / बाह्य जगाची जाणीव करून देणारे अवयव.
• Five traditional sense organs (पाच मुख्य बाह्य ज्ञानेंद्रिये):

ज्ञानेंद्रिय	कार्य	संवेदन
डोळा (Eye)	पाहणे (Vision)	प्रकाश, रंग, आकार
कान (Ear)	ऐकणे (Hearing) व समतोल (Balance)	ध्वनी, दाब
नाक (Nose)	वास घेणे (Smell)	गंधी कण
जीभ (Tongue)	चव घेणे (Taste)	गोड, खारा, आंबट, कडू, उमामी
त्वचा (Skin)	स्पर्श, उष्णता, वेदना (Touch)	तापमान, दाब, स्पर्श

• Interoception (अंतर ज्ञानेंद्रिय / आंतरसंवेदन): Perception of internal bodily states (e.g., hunger, thirst, heartbeat, pain, body temperature regulation). / शरीराच्या आतील स्थितीची जाणीव करून देणाऱ्या संवेदना (उदा. भूक, तहान, हृदयाचे ठोके, श्वासोच्छ्वास).
Difficulty / काठीण्य पातळी: Easy (सोपा) Q1–7   Medium (मध्यम) Q8–14   Hard (कठीण) Q15–20

Answer List / उत्तरांची यादी

No. / क्र.	Your answer / तुमचे उत्तर	Correct answer / बरोबर उत्तर